In deze column vertelt onze wethouder Joost Pals (financiën) over de stappen die zijn gezet om meer grip te krijgen op de financiën. Lokaal Realisme vindt zorgvuldig omgaan met gemeenschapsgeld immers van groot belang.
Resultaten
Financiën op orde: een belangrijke belofte van Lokaal Realisme waar ik me de afgelopen jaren voor heb kunnen inzetten. Er zijn ook al flinke resultaten op geboekt. De schuld is met 75 miljoen euro omlaag en het eigen vermogen is sterk verbeterd. Die lijn moeten we vasthouden, net als de discipline die daarvoor nodig is.
Beter inzicht
Grip op financiën betekent ook dat je scherper op de bal kunt spelen. Anders gezegd: beter inzicht krijgen wáár je financieel nu precies staat. Elke euro moet goed besteed worden. Ook daar is de afgelopen jaren hard aan gewerkt. Met verbetering - en ook nog vervolgstappen die gezet moeten worden.
Verbeteren van de financiële positie
Vier jaar geleden begon ik met een jaarrekening die een overschot van 12 miljoen euro gaf. Fijn qua verbetering van de financiële positie, maar zo'n grote afwijking ten opzichte van de begroting voelde ook wel een beetje ongemakkelijk.
Positieve resultaten
Dat verschil had eigenlijk al eerder, bij een tussenrapportage, aan het licht moeten komen. Een jaar later was het overschot zelfs 25 miljoen euro positief. Nogmaals, dat hielp enorm voor het verbeteren van de financiële positie. Dáár lag toen ook de grootste focus op. Tegelijkertijd was dus wel duidelijk dat we hier ook iets aan moesten gaan doen: om begroting en realisatie meer op elkaar te laten aansluiten.
Geld apart gezet voor wegonderhoud
Vorig jaar, bij de jaarrekening over verslagjaar 2023, was het resultaat 5,3 miljoen euro positief. Dit jaar (dus verslagjaar 2024) was het resultaat 4,2 miljoen euro negatief, maar dat kwam door een bewuste reservering van 16 miljoen euro voor wegonderhoud. Zonder dat besluit was het resultaat bijna 12 miljoen euro positief geweest.
Onderuitputting
Dit jaar hebben we hard gewerkt om dat te verbeteren. In maart kon ik aan de gemeenteraad een geactualiseerd financieel beeld presenteren, inclusief het beruchte 'ravijnjaar'. Daarbij kwam ook het fenomeen van 'onderuitputting' aan de orde: overschotten op de jaarrekening komen voor een aanzienlijk deel door planningsoptimisme. Met andere woorden: dat er in een begroting te veel ambitie zit die in de praktijk niet verwezenlijkt kan worden, bijvoorbeeld omdat de uitvoeringskracht ontbreekt om het te realiseren.
Lucht uit de begroting halen
Ook 'lucht' in een begroting was een thema. We zijn met de stofkam door de begroting gegaan en keken kritisch waar er 'potjes' zaten die in de praktijk niet nodig waren. Door die lucht eruit te halen zorg je ervoor dat je begroting aan de voorkant dichter bij de realisatie blijft - en dus dichter bij de werkelijkheid komt.
De dreiging van een ravijnjaar hielp om scherp te blijven. Want het zou helemaal wrang zijn om extra te bezuinigen en later bij de jaarrekening toch overschotten te presenteren. Dankzij die aanpak ligt er nu een opgeschoonde begroting voor 2026.
Actueel financieel beeld
Ook voor 2025 zijn er stappen gezet. Zo verwerkten we de ontwikkelingen van 'Prinsjesdag' al in de 2e tussenrapportage, zodat de gemeenteraad een zo actueel mogelijk financieel beeld kreeg.
En deze maand introduceerden we een 'slotwijziging': een laatste bijstelling in december, met de allerlaatste financiële inzichten. Het is iets wat in sommige andere gemeenten al langer gedaan wordt, maar voor Bergen op Zoom is dat nu voor het eerst. Het verkleint de afwijkingen bij de jaarrekening. Concreet betekende het voor dit jaar een bijstelling van bijna 6 ton positief.
Goed omgaan met gemeenschapsgeld
Kortom, we hebben een goede koers ingezet om financieel steeds scherper op de bal te kunnen spelen. Eerlijk zeg ik daar wel bij: we zijn er nog niet. We hebben nog vervolgstappen te maken. Het is belangrijk om dat ook te blijven doen, want het gaat om gemeenschapsgeld: het belastinggeld dat we als inwoners samen moeten opbrengen. Ik vind dat je dan goed moet weten hoe de vlag erbij staat en hoe dat wordt uitgegeven.
